Archeologiczne przywracanie pamięci o Wielkiej Wojnie.
Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014)

Wielka Wojna nad Rawką i Bzurą (1914-1915)

 

W czasie Wielkiej Wojny nad Rawką i Bzurą –  od grudnia 1914 do lipca 1915 – tylko na odcinku frontu między Sochaczewem a Skierniewicami walczące armie poniosły ogromne straty. Również ucierpieli mieszkańcy ziem zagarniętych przez działania wojenne …

Na terenie objętym działaniami wojennymi od zimy 1914 do lata 1915 r. ucierpiała także lokalna ludność. Zniszczone zostały zabudowania, uprawy i wiele lasów, wytrzebione zostały zwierzęta domowe i dzikie.

 Pod koniec 1914 r. wojna manewrowa na w froncie wschodnim, przekształciła się w wojnę pozycyjną.

KALENDARIUM

18.12.1914 r. Wojska niemieckie weszły do Bolimowa, wojska rosyjskie utworzyły linię obrony, wkrótce rozpoczęła się krwawa wojna pozycyjna

Zimowa Bitwa nad Rawką (styczeń/luty 1915)

styczeń 1915 – próby zastosowania w sytuacjach bojowych gazów drażniących i łzawiących podejmowane przez armię niemiecką

31.01.1915 – pierwszy w historii atak z masowym bojowym użyciem broni chemicznej:

Niemcy prócz ciężkiej artylerii użyli 18.000 pocisków z gazem łzawiącym oraz drażniącym. Bezskutecznie.

Kampania wiosenna nad Rawką (luty–maj 1915)

Lokalne starcia z użyciem artylerii. Rosjanie dokonali 6 udanych ataków minowych, podkopując się pod pozycje niemieckie, wysadzili je w powietrze.

Użycie gazów trujących (maj–lipiec 1915):

31 maja 1915 Niemcy użyli ok. 12000 butli z których wypuścili 240 ton zabójczego chloru (między Majdanem Bolimowskim a Zakrzewem).

12 czerwca 1915 – kolejny atak bronią chemiczną – użyto ok. 4500 butli z chlorem (między Suchą i Zakrzewem).

6 lipca 1915 – Armia Niemiecka wypuściła lotny chlor z 9 000 butli (między Wolą Szydłowiecką a Zakrzewem).

W tych atakach, na skutek użycia broni chemicznej zagazowanych zostało tysiące żołnierzy Armii Rosyjskiej i ok 1700 z Armii Niemieckiej.

16-17 lipca 1915 koniec walk nad Rawką.

Dla miejscowej ludności nadszedł TRUDNY czas odbudowy zniszczonych gospodarstw i powrotu do normalności czasu (s)pokoju.

Opracowanie: Anna Zalewska

Więcej informacji MOŻNA ZNALEŹĆ w artykułach i publikacjach książkowych:

vol. I.

Zalewska Anna I. (red.) 2019. ARCHEOLOGICZNE PRZYWRACANIE PAMIĘCI O WIELKIEJ WOJNIE W REJONIE RAWKI I BZURY (1914-1915), Warszawa.

– dystrybucją książki (I) zawierającej wyniki projektu  zajmuje się Wydawnictwo IAE PAN

                                http://iaepan.vot.pl/wydawnictwo

vol. II.

Zalewska A.I., Czarnecki J., Kiarszys G., 2019.

KRAJOBRAZ WIELKIEJ WOJNY.  Front nad Rawką i Bzurą (1914-1915) w świetle teledetekcji archeologicznej i źródeł historycznych. Warszawa.

– dystrybucją książki (II) zawierającej wyniki projektu  zajmuje się Fundacja Przydrożne Lekcje Historii.

ZAINTERESOWANYCH ZAKUPEM

PROSIMY O KONTAKT: azalew@op.pl

SPIS TREŚCI książki pt. “KRAJOBRAZ WIELKIEJ WOJNY…” (Zalewska, Czarnecki, Kiarszys 2019):

Wprowadzenie

Część I. Wgląd w przestrzenność pola bitwy w rejonie Rawki i Bzury

I.1. Zanim nadeszła wojna. Wszystko jest jeszcze na swoim miejscu

I.2. Powiązania: sieć komunikacyjna i lokalizacja linii frontu

I.3. Wgląd w proces przemian krajobrazu w rejonie Rawki i Bzury

I.4. Typowanie odcinków pola bitwy jako miejsc węzłowych

I.5. Wnioski

Część II. Potencjał informacyjny metod teledetekcyjnych w rejestrowaniu śladów Wielkiej Wojny

II.1. Krajobraz jako zespolenie czynników naturo-kulturowych i jako siła

II.2. Propozycja interpretacji funkcjonalnej śladów I wojny światowej w rejonie Rawki i Bzury

II.3. Przeszkody wodne i ich korelacja z instalacjami komunikacyjnymi i umocnieniami polowymi

II.4. Organizacja przestrzeni frontowej: fortyfikacje na obszarach zalesionych, szlaki komunikacyjne oraz ich ochrona

II.5. Fortyfikacje polowe i ich funkcje w świetle danych teledetekcyjnych

II.6. Stanowiska artylerii i ślady jej użycia

II.7. Frontowe i tyłowe obozowiska wojskowe

II.8. Wnioski

III.1. Charakterystyka zbioru unikatowych ukośnych zdjęć lotniczych wykonanych w 1915 roku

III.2. Dane techniczne i czytelność fotografii lotniczych wykonanych w 1915 roku w rejonie Rawki i Bzury

III.3. Zwiad lotniczy nad Rawką i Bzurą w latach 1914 i 1915 55

III.3.1. Zwiad balonowy

III.3.2. Samoloty zwiadowcze

III.3.3. Zadania jednostek rozpoznawczych

Część IV. Miejsca węzłowe w rejonie Rawki i Bzury (I-V)

IV.1. Odcinek frontu w rejonie wsi Joachimów-Mogiły. Relikty fortyfikacji polowych (I)

IV.2. Wola Szydłowiecka w świetle źródeł historycznych. Miejsce nieuchwytne dla metod teledetekcyjnych (II)

IV.3. Organizacja umocnień polowych w rejonie Humina i „Wzgórza 95” (III)

IV.4. Odcinek frontu w rejonie Borzymowa vel Borzymówki (IV)

IV.5. Organizacja przestrzenna frontu w pobliżu wsi Zakrzew i ujścia rzeki Suchej do Bzury (V)

Część V. Archeologiczny krajobraz Wielkiej Wojny w rejonie Rawki i Bzury

Landscape of war in the light of archeological remote sensing: summary

Krajobraz wojny w świetle teledetekcji archeologicznej: podsumowanie

Bibliografia

Wykaz skrótów

Noty o Autorach 14

Odpowiedz

*