Archeologiczne przywracanie pamięci o Wielkiej Wojnie.
Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014)

BADANIA APP

Rozdrapywanie ran nie ma sensu,

ale troska o blizny wydaje się postawą właściwą 

– zainteresowanych dyskusją nad tym stwierdzeniem

uprzejmie proszę o kontakt,

A. Zalewska

Zanikające materialne pozostałości po minionych konfliktach zbrojnych, które rozegrały się / zostały rozegrane (często na skutek kalkulacji i wyrachowania sił zewnętrznych, które chciały robić to co najgorsze “na cudzym podwórku”) – stają się przedmiotem badań archeologii współczesnych konfliktów.

Teren centralnej Polski (dziś woj. mazowieckie i łódzkie) był areną Wielkiej Wojny.

M.in. nad Rawką i Bzurą – od Skierniewic na południu po Sochaczew na północy, w krajobraz wryły się ślady wojny sprzed stu lat, które same w sobie są przydrożnymi lekcjami historii. Opowiadają nam one o tym, jak bardzo zagmatwany i złożony jest otaczający nas krajobraz. To właśnie te ślady zainspirowały nas do tego,   by chcieć wiedzieć i starać się zrozumieć więcej m.in.

– o życiu i śmierci w okopach,

– o znoju mieszkańców, którzy na skutek wojny zostali pozbawieni własnych domostw i bezpieczeństwa,

– o krwawych starciach bezpośrednich,

– o atakach artyleryjskich,

– o tzw wojnie podziemnej,

– a także o użyciu przez stronę niemiecką broni chemicznej.

FOT-4 front 1915 map niem

Plan ustawienia 9. Armii Carskiej w styczniu 1915 roku – a więc początkowa faza zmagań nad Rawką i Bzurą

 

KALENDARIUM DZIAŁAŃ WOJENNYCH NAD RAWKĄ W LATACH 1914-1915

 

01.08.1914 – data uznawana w historiografii za początek I wojny światowej .

Jesień 1914 – Początek walk nad Rawką, poprzedzony przez Rosjan pracami przy kopaniu umocnień na lewym brzegu rzeki

Zimowa Bitwa nad Rawką (styczeń-luty 1915):

miała odwrócić uwagę Rosjan od Prus Wschodnich, gdzie szykowano wielką zimową ofensywę. W wyniku walk pod Bolimowem ucierpiało kilkudziesiąt tysięcy żołnierzy (zabitych, rannych i zaginionych).

31.01. 1915 – pierwsze użycie broni chemicznej na froncie wschodnim: nad Rawką strona niemiecka wystrzeliła na pozycje rosyjskie 18 000 pocisków artyleryjskich wypełnionych gazem drażniącym i – łzawiącym.

marzec – maj 1915 – Kampania Wiosenna nad Rawką: m.in. ataki minowe strony rosyjskiej, tzw. wojna pod ziemią.

Letnia Bitwa nad Rawką
 (maj – lipiec 1915):

31.05.1915 – pierwszy atak śmiercionośnym chlorem.: między Majdanem Bolimowskim a Zakrzewem z 12 000 butli wypuszczono 240 ton tego trującego gazu. Atak zaskoczył stronę rosyjską, która nie miała żadnych środków ochronnych.

12.06.1915 – drugi atak gazowy:

między wsiami Sucha i Zakrzew nad Bzurą, przy użyciu chloru.

6-7.07.1915 – trzeci atak gazowy: między Wolą Szydłowiecką, a Zakrzewem. Chmura chloru, pod wpływem wiatru, zmieniła kierunek, zatruwając także żołnierzy armii niemieckiej

16-17.07.1915 – koniec walk nad Rawką: armia rosyjska
wycofała się aż za Wisłę. W ślad za nią podążyła armia 
niemiecka. Do zniszczonych wsi powracają ich mieszkańcy.

 

 

OD ARCHEOLOGII WSPÓŁCZESNYCH KONFLIKTÓW

DO ARCHEOLOGII POJEDNANIA

Wojny i konflikty są stałym elementem działalności ludzkiej, od zarania dziejów po dzień dzisiejszy. Dynamicznie rozwijająca się archeologia współczesnych konfliktów, zyskuje stopniowo rangę uznanej poddziedziny archeologii. Tego typu badania mają na celu rozpoznawanie, dokumentowanie, konserwację i otaczanie ochroną śladów materialnych po stoczonych w przeszłości bitwach.

Krajobraz nad Rawką i Bzurą, naznaczony między innymi przez wojnę pozycyjną, po równo 100 latach od jej zakończenia jest przedmiotem badań archeologicznych pt.:ARCHEOLOGICZNE PRZYWRACANIE PAMIĘCI O WIELKIEJ WOJNIE. Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach oraz stan przemian byłego „krajobrazu pogazowego” frontu wschodniego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014).

Zasadnicze cele projektu to przywracanie pamięci o niszczycielskim wymiarze wojny i o żołnierzach poległych na froncie; wzbogacanie wiedzy o życiu i śmierci żołnierzy w okopach Wielkiej Wojny oraz o losach lokalnej ludności na terenach ogarniętych wojną; otoczenie opieką wszelkich pozostałości zaświadczających o dramacie wojny oraz powstrzymanie procesu ich niszczenia m.in. przez detektorystów i „hieny cmentarne”.

 

– Kierownik i pomysłodawczyni projektu APP

Anna Zalewska

Odpowiedz

*