Archeologiczne przywracanie pamięci o Wielkiej Wojnie.
Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014)

PROSPOŁECZNOŚĆ

PROSPOŁECZNOŚĆ = UPOWSZECHNIANIE WIEDZY O NAS SAMYCH,  

W TYM: O PRZESZŁOŚCI, O EMPATII, O WIELKIEJ WOJNIE, O ATUTACH REFLEKSYJNOŚCI I O WRAŻLIWOŚCI NA OTACZAJĄCE NAS, MATERIALNE ŚLADY MINIONYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH, WYDARZEŃ  I CHWIL, O LOSACH  JEDNOSTEK LUDZKICH… O PIĘKNIE CZASU (S)POKOJU

***

17 lipca 2017

 20108422_1486170291444074_4538985209730751173_n

Bardzo dziękuję Mieszkańcom gminy Nowa Sucha za tak liczne przybycie na spotkanie w sto drugą rocznicę zakończenia działań wojennych nad Rawką i Bzurą w trakcie którego przedstawiłam wyniki Archeologicznego Przywracania Pamięci o Wielkiej Wojnie nad Rawką i Bzurą.

Dziękuję też Panu Wójtowi za otwarcie i zaangażowanie, niezbędne w trudnym procesie przywracania statusu Cmentarza Wojennego w Kozłowie Biskupim, należnego miejscu rozpoznanemu w toku naszych badań archeologicznych APP w 2016 roku.

19884129_1486170091444094_7325478127721995053_n

Dziękuję także Irence, Karlowi i Łukaszowi za obecność,

z serdecznymi pozdrowieniami, Anna Zalewska

(PS zachęcam do obejrzenia także drugiej z tablic Przydrożnych Lekcji Historii, stojącej w Borzymówce tj. – przy ‘folwarku’ w Borzymowie). 

Nasza Przyszłość 🙂 w biało czerwonych barwach:

20245346_1486169594777477_2961065343808830237_n 

Fotorelacja by Karl Fuchsi (17 lipca 2017)

Prelekcja  na temat wyników badań APP

“… w nocy 16 na 17 lipca 1915 roku Rosjanie zaczęli opuszczać swoje okopy,

o świcie 17 lipca niemieckie patrole doniosły, że Rosjanie wycofali się na całej linii Rawki i Bzury. Tego samego dnia przed południem niemieckie oddziały bojowe ruszyły za nieprzyjacielem w stronę Warszawy. 

Na polu bitwy i na cmentarzach wzdłuż linii frontu od Skierniewic po Sochaczew pozostało od ok. 70 do 100 tysięcy poległych żołnierzy, w tym wielu Polaków służących w zaborczych armiach. Wielu z nich pochowano w bezimiennych grobach, wielu w ogóle nie pochowano.

Dziś trudno odnaleźć ślady miejsc spoczynku tak wielkiej liczby tych, którzy stracili tu życie…. ” (za: Zalewska Czarnecki 2016: 51-52).

plakat 17.07.2017

za: http://www.nowasucha.pl/index.php?id=182&n_id=2280#

17 lipca 2017 roku zapraszam serdecznie na prelekcję na temat śladów i świadectw I wojny światowej na terenie gminy Nowa Sucha.

Spotkanie odbędzie się w 102 rocznicę zakończenia działań wojennych nad Rawką i Bzurą.

 

gdzie:
GMINNY OŚRODEK KULTURY, SPORTU I REKREACJI W NOWEJ SUCHEJ

W trakcie spotkania naszkicuję przebieg i specyfikę wydarzeń wojennych jakie rozegrały się na terenie dzisiejszej Gminy Nowa Sucha w latach 1914-1915. Przedstawię też wyniki badań archeologicznych prowadzonych w ramach projektu pt. “Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie. Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury” od roku 2014.

Prelekcję poprzedzi prezentacja jedenastej już 🙂 tablicy nt. Przydrożnych Lekcji Historii pt. Sucha – Zakrzew – Kozłów Biskupi 1915, którą można obejrzeć na przeciwko Biblioteki w Nowej Suchej.

Tablica powstała w ramach projektu pt. ARCHEOLOGIA POJEDNANIA. PRZYDROŻNE LEKCJE HISTORII NA TEMAT WIELKIEJ WOJNY NAD RAWKĄ  JAKO LEKCJE POJEDNANIA (1915-2015), stanowiącego kontynuację zainicjowanego w 2012 roku projektu o charakterze prospołecznym i edukacyjnym  pt. ARCHEOLOGIA JAKO ANTIDOTUM NA WANDALIZM I ZAPOMNIENIE. Ku przydrożnym lekcjom historii na temat pierwszej wojny światowej (1914–2014), który okazał się zalążkiem naukowego projektu APP.

Projekty edukacyjno popularyzatorskie zostały sfinansowane przez Fundację Przydrożne Lekcje Historii oraz Fundację Współpracy Polsko Niemieckiej. Projekt pt. Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie. Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014) (APP) jest realizowany w Instytucie Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2013/10/E/HS3/00406/. Kierownik projektu dr hab. Anna Zalewska.

Serdecznie zapraszamy 17 lipca 2017 o 17:00

na spotkanie dedykowane pamięci o końcu Wielkiej Wojny nad Bzurą i Rawką, 
Anna Zalewska

izz

***

 

18 maja 2017

Wykład na temat wyników badań APP

Święto Lasu 2017  w Nadleśnictwie Radziwiłłów z udziałem archeologii i historii!

Rozpoczynamy kolejny sezon działań terenowych, w maju zwierzęta leśne robią, to co zwykły robić o tej porze roku, zaś archeolodzy APP wznawiają działania poznawcze i społeczne z dala od własnych biurek i gabinetów.

Z okazji Święta Lasu opowiemy zainteresowanym o wynikach naszych badań oraz zapytamy leśników, czy ziszczą się nasze nadzieje na objęcie ochroną miejsc węzłowych wyłonionych w toku Archeologicznego Przywracania Pamięci o Wielkiej Wojnie.

Bardzo dziękuję za zaproszenie! az

 

zaproszenieRadziwillow4-1-kopia zaproszenieRadziwillow2-3-kopia

 

***

Upamiętnianie poległych Żołnierzy

Cmentarz Wojenny w Wólce Łasieckiej

1914-1915

Cmentarz Wojenny w Wólce Łasieckiej jest jednym z niewielu zachowanych do dnia dzisiejszego miejsc pochówków, związanych z walkami pozycyjnymi prowadzonymi od grudnia 1914 r. do lipca 1915 r. na linii rzeki Rawki w rejonie miejscowości Bolimów, Wola Szydłowiecka oraz Mogiły. Cmentarz ten zajmuje powierzchnię 0,14 ha. Jego lokalizacja była ściśle związana z obecnością w Wólce Łasieckiej zaplecza, gdzie skoszarowane były jednostki, z których żołnierze luzując poszczególne pododdziały w ramach regeneracji sił po bitewnym wysiłku, przemieszczani byli do polowych kwater tyłowych zorganizowanych przez pododdziały zabezpieczenia budowlanego. Jednostki te m.in. rekwirowały istniejące i jeszcze nie zniszczone działaniami frontowymi okoliczne obejścia. Rozlokowywano w nich sztab i kadrę oficerską.

Pierwsze pochówki rozpoczęto się już ok. 5 – 6 stycznia 1915 roku. Takie daty śmierci widnieją na płytach nagrobnych. Mają one potwierdzenie w kronice pułkowej 226 Rezerwowego Pułku Piechoty. Ze znalezionych na tym cmentarzu tablic, które nie uległy dewastacji wynika, że pochowano tu również żołnierzy 225 Rezerwowego Pułku Piechoty oraz 21 Rezerwowego Batalionu Strzelców wchodzących w skład 49 Rezerwowej Dywizji.

Analizując treść zachowanych napisów na płytach cmentarnych, można zauważyć pewną prawidłowość. Prawą część cmentarza od wejścia zajmują pochówki żołnierzy z 226 Reserve Infanterie Regiment (RIR). W rogu z prawej strony cmentarza przy wejściu, znajdują się zbiorowe pochówki żołnierzy z 21 Rezerwowego Batalionu Strzelców oznaczone 4 dużymi płytami. Cmentarz tego batalionu znajdował się w innej części wioski i w trakcie scalania pochówków szczątki przeniesiono właśnie na obecne miejsce. Lewa strona cmentarza została bardziej zniszczona, przez co zachowało się tylko 9 płyt. Żadna z nich nie dotyczyła 226 RIR. Są to pochówki z 225 RIR, 83 RIR i Rezerwowej Kompanii Kolarzy. W centralnej części cmentarza przy pomniku znajdują się płyty z pochówkami  żołnierzy ze 121 RIR, 18 RIR, 21 RIR, 49 Feldartillerie Regiment (FAR), 21 Reserve Jager Bataillon (RJB) i 54 Infanterie Regiment (IR)

(powyżej fragment treści na tablicy Przydrożnych Lekcji Historii, opracowanie: J. Słupski, A. Zalewska, J. Czarnecki, S. Kaliński,  2014).

 W ciągu stu lat od zakończenia Wielkiej Wojny w tym rejonie, cmentarz wojenny w Wólce Łasieckiej popadł w niemal całkowite zapomnienie, obecny tam pomnik uległ daleko posuniętemu rozpadowi, zaś tablice zapadły się w ziemię.

2009-2013

W latach 2009-2013, dzięki oddolnej inicjatywie kierowanej przez Pana Jacka Słupskiego stopniowo przywracany był właściwy porządek rzeczy…

vide szczegóły na:

https://www.skierniewice24.pl/index.php/klub-kolekcjonera/item/711-cmentarz-w-wolce-lasieckiej

2014-2015

W 2015 roku przy cmentarzu wojennym stanęła tablica informacyjna, opracowana z udziałem Jacka Słupskiego oraz Fundacji Przydrożne Lekcje Historii. Tablica (poniżej) stanowi jeden z ośmiu elementów pierwszej ścieżki powstałej w  latach 2014-2015, w ramach realizacji projektu “Archeologia jako antidotum na wandalizm i zapomnienie” (z inicjatywy i pod kierownictwem Anny Zalewskiej).

Z udziałem tej tablicy, osoby, które to wyjątkową miejsce w Wólce Łasieckiej odwiedzą, dowiedzieć się mogą m.in. tego, kto spoczywa na tym cmentarzu i jakie były powojenne losy tego miejsca.

Wołka Łasiecka Cmentarz

2016-2017

Od maja  listopada 2016 roku Pan  Łukasz Konopacki (pomysłodawca i konsekwentny wykonawca swojego projektu) “dwojąc się i trojąc, śmiało czoło stawiał przeciwnościom”  i “Rzecz niemożliwą do końca przeprowadził”. Pomnik został odbudowany

vide szczegóły na:

https://dobroni.pl/n/cmentarz-pierwszowojenny/18978

 

W 2016 roku grupa Osób skupionych wokół Nieformalnej Grupy Wolontariuszy o nazwie “Wystarczy Chcieć” oraz wolontariusze i darczyńcy przyczynili się do odtworzenia z gruzów Pomnika:

Wólka Łasiecka_Wystarczy chcieć

Powyżej zobrazowanie przejawów założenia, że “wystarczy chcieć”. 

W trakcie prac Nieformalnej Grupy Wolontariuszy o nazwie “Wystarczy Chcieć” prowadzone były na cmentarzu wojennym w Wólce Łasieckiej także prace dokumentacyjne, w ramach realizacji projektu Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie:

W ramach działań pod hasłem:

Konserwacja przez dokumentację wykonane zostały  prace dokumentacyjne:

Charakterystyka metodyki prac konserwacyjno-dokumentacyjnych przeprowadzonych w obrębie cmentarza wojennego z okresu I Wojny Światowej w miejscowości Wólka Łasiecka, gm. Bolimów.

Prace podjęte zostały w ramach realizacji projektu badawczego nr 2013/10/E/HS3/00406 pt.: „ARCHEOLOGICZNE PRZYWRACANIE PAMIĘCI O WIELKIEJ WOJNIE. Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014)”, przyjętego do finansowania przez Narodowe Centrum Nauki.

Zespół badawczy APP w składzie: A. Zalewska, A. Szarlip, K. Radziszewska, P. Godlewska, A. Filas, M. Jakubczak, M. Leloch, T. Myśliwiec w terminie od 18.05.2016 do 15.10.2016 wykonał prace polegające na:

  • Wykonaniu modelu mikro-rzeźby powierzchni cmentarza, przy użyciu tachimetru laserowego. Sumarycznie wykonano 3775 pomiarów w siatce o gęstości pomiaru 0,5 m (9/m2), na podstawie których wykonano trójwymiarowy model powierzchni terenu,
  • Wykonaniu dokumentacji fotograficznej (w tym modelu 3D) pomnika zlokalizowanego w obrębie cmentarza,
  • Wykonaniu pomiarów płyt nagrobnych przy użyciu tachimetru laserowego,
  • Sondowaniu powierzchni cmentarza przy użyciu macki saperskiej, celem zlokalizowania ewentualnych płyt zalegających płytko pod powierzchnią gruntu. Wszystkie nowo znalezione płyty (w liczbie 6) zostały odsłonięte, domierzone tachimetrem oraz zadokumentowane fotograficznie.
  • Stworzeniu dedykowanego projektu programu QGIS stanowiącego bazę danych przestrzennych pozyskanych w trakcie prowadzenia prac oraz wyników ich opracowania.

Prace podjęte przez członków APP prowadzone były równolegle do prac rewitalizacyjnych, mających na celu odtworzenie bryły pomnika cmentarnego

(autor notatki: Tomasz Myśliwiec (Zespół APP), kwiecień 2017). 

WÓLKA ŁASIECKA-kopia

Powyżej: model 3D pozostałości pomnika przed rekonstrukcją, stan na rok 2015 (Co. APP).

IDL TIFF file

Powyżej model mikro-rzeźby powierzchni cmentarza,stan na rok 2016 (Co. APP).

Ww. zobrazowanie stanowi element wyników prac dokumentacyjnych przeprowadzonych w ramach projektu APP, które w całości  zostaną przekazane zainteresowanym podmiotom, w tym NSW WS oraz WUOZ Łódź, zaś we fragmentach zostaną  zawarte w publikacji pt. Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie, która ukaże się drukiem w 2018 roku.

Anna Zalewska (APP) kwiecień 2017

****

życzenia Wielkanocne-kopia

W dniach 14-16 marca 2017 odbyło się 3 spotkanie rady doradczej odnośnie edukacji i upowszechniania Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej  (Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, OPCW)

ADVISORY BOARD ON EDUCATION AND OUTREACH OPCW: 

P1440336

OPCW to organizacja do której należą 192 państwa świata, która jest odpowiedzialna  za eliminowanie zapasów broni chemicznej, za wyhamowywanie tendencji do powtórnych użyć broni chemicznej, za wdrażanie międzynarodowych przepisów regulujących – zwłaszcza Konwencji o Broni Chemicznej* (The Chemical Weapons Convention – CWC). Polska podpisała  Konwencję (CWC) 13.01.1993 r. i ratyfikowała ją 23.08.1995 r.

Pro-pokojowe działania  OPCW zostały docenione przez Norweski Komitet Noblowski, który przyznał tej organizacji  Pokojową Nagrodę Nobla za „szeroko zakrojone działania mające na celu eliminację broni chemicznej” w 2013 roku.

 Siedziba OPCW znajduje się w Hadze. Również w tym mieście urzęduje Stały Przedstawiciel RP przy OPCW, który zachęcił nas do przygotowania wystawy na temat historii użycia broni chemicznej na terenie dzisiejszej Polski w 1915 roku oraz do prezentacji wyników projektu Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie nad Rawką i Bzurą na forum międzynarodowym.

Zainteresowani mogą wciąż obejrzeć wersję elektroniczną wystawy planszowej na stronie: http://www.haga.msz.gov.pl/resource/f36b72cf-ebac-4802-a6ff-285c594093d5:JCR:

OPCW APP

Wersję drukowaną  wystawy planszowej można obejrzeć w Muzeum Ziemi Bolimowskiej (Budynek Starej Plebanii) w Bolimowie.

INFO:

* “Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej została utworzona 29 kwietnia 1997 r. wraz z wejściem w życie Konwencji o zakazie prowadzenia badań, produkcji, składowania i użycia broni chemicznej oraz o zniszczeniu jej zapasów (Chemical Weapons Convention, CWC). Konwencja została wyłożona do podpisu 13 stycznia 1993 r. w Paryżu. (…)

 Konwencja CWC jest pierwszym w historii instrumentem prawa międzynarodowego, zakładającym całkowitą likwidację jednej z trzech kategorii broni masowego rażenia.

Pod pojęciem broni chemicznej Konwencja definiuje: toksyczne związki chemiczne i ich prekursory, z wyłączeniem przypadków ich zastosowania do celów nie zabronionych przez CWC (cele przemysłowe, rolnicze, badawcze, medyczne, farmaceutyczne i ochronne, jak również użycie w celu utrzymania porządku publicznego). Definicja broni chemicznej obejmuje także amunicję i urządzenia, specjalnie zaprojektowane dla spowodowania śmierci lub innej szkody z użyciem toksycznych związków chemicznych i ich prekursorów.

Koszty niszczenia broni chemicznej oraz działalności weryfikacyjnej OPCW w tej dziedzinie ponoszą państwa posiadające broń chemiczną. Niszczenie broni C odbywa się według szczegółowych rocznych planów niszczenia, przekazywanych Sekretariatowi Technicznemu OPCW. Proces niszczenia odbywa się na specjalnie wyznaczonych obiektach do niszczenia broni chemicznej i podlega stałej weryfikacji inspekcyjnej OPCW. Państwa posiadające broń C zobowiązane są też do składania rocznych raportów dotyczących przebiegu niszczenia zapasów broni chemicznej.”

za: http://www.haga.msz.gov.pl/pl/o_ambasadzie/staly_przedstawicel_rp_przy_opcw/?printMode=true 

WechatIMG6

Członkowie ABEO w trakcie obrad w siedzibie OPCW w Hadze.

Od lewej strony, troje uczestników  siedmioosobowego podzespołu Outreach at the regional, national and local level.

Po prawej stronie Sa’ad Abdul Majeed Ibrahim Al-Ali z Iraku, aktualnie m.in. członek ABEO OPCW, który jako Ambasador Iraku w Królestwie Niderlandów był inicjatorem upamiętnienia w postaci pomnika ofiar ataku z użyciem broni chemicznej w Halabdja (w Halabdży). Zrzucenie na to miasto bomb z mieszanką sarinu, gazu musztardowego i tabunu skutkowało śmiercią około 5 tysięcy osób i pozostawiło kilka tysięcy trwale okaleczonych. Do tego najbardziej śmiercionośnego użycia broni chemicznej wobec ludności cywilnej doszło 16 marca 1988 roku.

 

https://www.opcw.org/news/article/statement-by-director-general-ahmet-uezuemcue-commemoration-of-the-1988-halabja-chemical-weapons-attack/

 

Co jest, po tym, co było?

Pamięć miejsc naznaczonych Wielką Wojną w sposób szczególny

Nasza decyzja dotycząca udziału w wytwarzaniu praktyk materialno-dyskursywnych odnoszących się do miejsc naznaczonych śmiercią tysięcy ludzi, zapadła nie tyle poprzez poszukiwania odpowiedzi na pytanie o to, „co było”, ale także na pytanie „jaka jest tego wartość” („jaką ma wartość to, co jest z tego, co było”) oraz „czym będzie to, co było, za czas jakiś”?

Proponujemy, by potraktować wskazane przez nas miejsca (i ich pamięć) jako podstawę do refleksji nad potrzebą pojednania z tym, co minione. Są też powody, by miejsca te postrzegać jako materialne przestrogi.

Zasadność tej tezy staramy się wykazać między innymi poprzez  książkę pt. Ślady i świadectwa Wielkiej Wojny nad Rawką i Bzurą, a skłania nas do tego także narastające w ostatnich latach zagrożenie ponownym użyciem broni chemicznej przez tzw. „czynniki pozapaństwowe”.

Na poziomie mentalnym, to właśnie ataki gazowe przeprowadzone przez armię niemiecką nad Rawką i Bzurą w 1915 roku tkwią jako jeden z elementów zadry w pamięci kulturowej Europy, relatywnie najmniej zatarte, w porównaniu z innymi okrucieństwami wojny z tamtego okresu.

Na poziomie fizykalnym, ślady ataków gazowych z 1915 roku (w postaci okopów niemieckich, w których były zainstalowane butle z chlorem, i okopów rosyjskich, w których chlor zabijał żołnierzy) systematycznie zanikają. Są to resztki akcentujące „szczątkowość” tamtego minionego bytu, jego nieobecność jako ontologicznej pełni. Poznając je w terenie, doszliśmy do wniosku, że istotne jest uchwycenie tych śladów na aktualnym etapie ich trwania, zadokumentowanie ich, zinterpretowanie i uczynienie ich powodami do refleksji – znakami, unaoczniając ich referencyjny charakter, odsyłając poprzez nie do konkretnych, możliwych do zidentyfikowania informacji (zawsze skażonych kontekstem powstania źródeł naszej wiedzy) o trudnych czasach tamtej wojny, do miejsc, rzeczy lub opinii doświadczających kontaktu z krajobrazem nad Rawką i Bzurą przed stu laty i całkiem współcześnie.

Ślady i Świadectwa

Publiczna prezentacja książki pt. Ślady i świadectwa Wielkiej Wojny nad Rawką i Bzurą autorstwa Anny Zalewskiej i Jacka Czarneckiego (Członków Zespołu APP) nastąpi 31 maja 2017 w trakcie 3 sesji sprawozdawczej APP. Szczegóły dotyczącego tego spotkania zostaną przedstawione z miesięcznym wyprzedzeniem na tej stronie.

Skład i druk ww. książki stanowiącej element i  podsumowanie projektu edukacyjnego pt.

ARCHEOLOGIA POJEDNANIA. PRZYDROŻNE LEKCJE HISTORII NA TEMAT WIELKIEJ WOJNY NAD RAWKĄ JAKO LEKCJE POJEDNANIA (1915-2015) został sfinansowany przez Fundację Współpracy Polsko Niemieckiej. 

Cele tego projektu były następujące:

Pogłębianie wiedzy na temat: I Wojny Światowej oraz materialnych po niej pozostałości.

Wykazanie, że “archeologia współczesnych konfliktów”, może stanowić modus procesu pojednania między potomkami narodów biorących udział w wojnie 1914-1915, a tym samym, jako archeologia pojednania, może przyczyniać się do krzewienia kultury dialogu i rozpoznawania jako przestróg, materialnych pozostałości bolesnego dziedzictwa.

Wyhamowywanie procesu destrukcji materialnych reliktów Wielkiej Wojny poprzez edukację w kraju i za granicą (nt. nieodnawialnego charakteru śladów Wielkiej Wojny).

Czynne wsparcie procesów sprzyjających trwaniu materialnych przestróg, stanowiących materialną pozostałość po Wielkiej Wojnie ku przyszłości, Wzmacnianie kierowanego do społeczności lokalnej i międzynarodowej komunikatu o wartości poznawczej i społecznej materialnych reliktów bolesnego dziedzictwa oraz wyczulanie na problematyczność niszczenia śladów I wojny w dorzeczu Rawki i Bzury na terenie gmin Bolimów i Nowa Sucha.

Poddanie pod rozwagę współczesnych nam zasadności tezy że ci, którzy nadejdą po nas – też mogą potrzebować do refleksji nad przeszłością (zwłaszcza tą trudną) materialnych pobudek (materialnych nośników pamięci) oraz, że rozdrapywanie ran nie ma sensu, ale troska o to, by się zabliźniły, wydaje się postawą właściwą.

^^^^^

“Sprzyjające warunki zarówno do refleksji nad minionymi wojnami, jak i nad materialnymi przestrogami, stwarza podążanie ścieżkami Przydrożnych Lekcji Historii, począwszy od Bolimowa, poprzez Joachimów Mogiły (gm. Bolimów) (lekcja 7-7a), Wolę Szydłowiecką (gm. Bolimów) (lekcja 8), Humin (gm. Bolimów) (lekcja 9), przez

Borzymówkę (gm. Nowa Sucha) (lekcja 10) i Nową Suchą, Zakrzew, Kozłów Biskupi (gm. Nowa Sucha) (lekcja 11), aż po Sochaczew (a tam bardzo wartościową wystawę na temat I wojny światowej w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą). Te wyróżnione przez nas miejsca uznaliśmy za węzłowe, ponieważ wpisana jest w nie złożoność pamięci Wielkiej Wojny, w tym radości, ale i cierpienia, między innymi rażonych przez gaz żołnierzy. Jest to bardzo istotny, ale jedynie marginalny element pamięci tych miejsc. Zostały w nią wpisane dzielność i poczucie braterstwa żołnierzy tkwiących w okopach, ale i wielkiego lęku ludzi przed śmiercią, w tym przed okrutną śmiercią na skutek kontaktu z trującym chlorem. Są w nią wpisane zarówno dramaty i frustracje, jak też pracowitość i determinacja – towarzyszące tym, dla których miejsca te były domem, który ze zgliszczy odbudowywali po zakończeniu wojen. Odnosząc się do zagadnienia Wielkiej Wojny i trwałego jej wpisania w krajobraz, dotykamy bowiem także rozterek i cierpień lokalnej ludności, która została przepędzona ze swych domostw na czas wojny i której ziemie (a na nich pola uprawne, sady, ogrody, parki) i dobytek (budynki gospodarskie, dwory, młyny, majątki etc.), brutalnie przekształcono w pole bitwy. Problem cierpienia lokalnej ludności rzadko bywał dotychczas podnoszony.

Jednym z miejsc węzłowych, w które w sposób bardzo intensywny wpisywała się pamięć Wielkiej Wojny – w okresie między grudniem 1914 a lipcem 1915 roku – była wieś Wola Szydłowiecka i jej okolice”.

 

16299221_1765200220463478_6277094001626909834_n

“Obecnie na skutek rolniczego użytkowania tego terenu trudno dostrzec na jego powierzchni materialne ślady Wielkiej Wojny. Jednak, pomimo ich daleko posuniętej „szczątkowości”, również one mogą być pobudką do refleksji na temat szczęśliwie minionego czasu wojennego. Przed I wojną światową Wola Szydłowiecka była wsią składającą się z 56 gospodarstw, dużego folwarku oraz gorzelni i była największą wsią od Bolimowa i Miedniewic na południu po Sochaczew na północy.Rosjanie traktowali ją jako kluczowy punkt obrony tego odcinka frontu zagradzającego Niemcom drogę na Warszawę. Front ten przebiegał rzekami Rawką i Bzurą i tylko w tej okolicy Rosjanie zdecydowali się na zbudowanie linii obronnej z dala od brzegu rzek. Od stycznia 1915 roku główna linia obrony rosyjskiej biegła od wsi Mogiły poprzez Wolę Szydłowiecką, Humin, Borzymówkę po ujście rzeki Suchej do Bzury w pobliżu wsi Zakrzew. W grudniu 1914 roku podczas przygotowywania pozycji obronnej ludność cywilną wysiedlono, wsie ufortyfikowano, a wszystko oplotła sieć linii okopów.”

Powyższe fragmenty pochodzą z książki pt. Ślady i Świadectwa Wielkiej Wojny nad Rawką i Bzurą (Warszawa 2016). 

Została ona przez nas napisana z myślą o tych, którzy chcieliby rozpoznać w okolicy Bolimowa, Woli Szydłowieckiej,  Humina, Borzymówki, Nowej Suchej cechy krajobrazu pamięci o Wielkiej Wojnie. 

Książka ma charakter popularno- naukowy, podobnie jak 4 nowe tablice, które ustawiliśmy w ww. miejscach. Ich druk został sfinansowany ze środków Fundacji Współpracy Polsko Niemieckiej. W książce zawarto część wniosków z kwerend wykonanych w ramach APP. Dlatego na tablicach umieściliśmy loga FPLH, FWPN, NCN oraz Gmin.

Zachęcamy do lektury i odwiedzenia miejsc naznaczonych historią

Anna Zalewska, Jacek Czarnecki (autorzy)

2015-ZS-BM-14-Z47(11)

DNIA 5 LISTOPADA 2016 ROKU

odbyło się spotkanie pt.:

PRZYWRACANIE PAMIĘCI O WIELKIEJ WOJNIE NAD RAWKĄ I BZURĄ.

Podsumowanie prac rewitalizacyjnych i archeologicznych (2016)

 _DSC6244

Wólka Łasiecka 5 listopada 2016 g. 14:30

Fotorelacja z podsumowania 3 etapu archeologicznego przywracania pamięci o Wielkiej Wojnie:

Dzień 5 listopada 2016 stanowił z mojej perspektywy kwintesencję procesu przywracania pamięci o Wielkiej Wojnie. Zaczął się owocnie od odebrania bardzo dobrze zakonserwowanych zabytków ruchomych od Podwykonawcy (Muzeum Arma – dziękuję :). Wiozłam je do Bolimowa w celu umieszczenia ich na czasowej mini ekspozycji w powstającym nie bez oporów i przeszkód, ale konsekwentnie Muzeum Bolimowskim. Tym razem jako warte wyeksponowania potraktowałam łopatki piechoty, używane przez żołnierzy do kopania okopów, do samoobrony, do trwania w trudzie i znoju wojny od zimy 1914 do wiosny 1915 roku.

Wyruszyłam z domu o g. 9:50, zapakowawszy pyszne szarlotki (dzieło Alicji – dziękuję 🙂 i inne rekwizyty pomocne w poddtrzymaniu uważności słuchaczy w trakcie wykładu i dyskusji, zaplanowanych na popołudnie w GOK w Bolimowie. Zatopiona   w myślach o tym, po co, jak, dla kogo, z kim, na kiedy…??? dotarłam do moich ulubionych Miedniewic, gdzie tuż przed skrętem na płn zach, zawsze odczuwałam pokrzepienie z niewiadomego źródła :). Tym razem, zanim dotarłam do mojego punktu wsparcia, tuż przed białymi tabliczkami oznaczającymi strefę Miedniewic (od płn ku Woli Miedniewskiej) na polu zobaczyłam 3 panów z detektorami i saperkami. Zadzwoniłam na policję, powiedziawszy, że byłam świadkiem sytuacji,  w kontekście której istnieje prawdopodobieństwo popełniania czynu karalnego. Dowiedziałam się od rozmówcy w mundurze, że chodzenie z detektorem nie jest zabronione, a skoro nie jestem właścicielem pola po którym Ci panowie chodzą, moja reakcja nie jest w pełni zrozumiała. Przyjęłam to do wiadomości i rozmyślając o tym, co widziałam, co zrobiłam i dlaczego tak niewiele, dotarłam na posterunek policji w Bolimowie (przepisowo zamknięty w sobotę), tam ponownie zadzwoniłam na wskazany na bramie numer dyżurnego strażnika prawa, tym razem rozmowa potoczyła się nieco skuteczniej – i co wysoce prawdopodobne (sądząc po dalszym toku zdarzeń) – acz nieoczywiste, rozmowa ta skutkowała wizytą policjantów na polu poniżej i spotkaniem z Panami poniżej.

_DSC6201

_DSC6205 _DSC6202

_DSC6206 _DSC6208

Miedniewice, 5 listopada 2016 (sobotni poranek).

Ok. 11:00 poczyniłyśmy w Gminnym Ośrodku Kultury ostatnie przygotowania do sesji sprawozdawczej, która zaplanowana została po poczęstunku przygotowanym przez Urząd Gminy – po uroczystościach na Cmentarzu Wojennym w Wólce Łasieckiej (gm. Bolimów).

_DSC6210

Oddawanie sprawstwa rzeczom. Proces przygotowywania mini-ekspozycji czasowej w Urzędzie Gminy w Bolimowie.

_DSC6248 _DSC6249

Anioły z Gminnego Ośrodka Kultury w Bolimowie, w trakcie przygotowywania poczęstunku z myślą o tych, którzy przybędą  na podsumowanie prac rewitalizacyjnych i archeologicznych.

Bolimów, 5 listopada 2016 (sobotnie przedpołudnie).

Na uroczystości na Cmentarzu Wojennym w Wólce Łasieckiej przybyło bardzo wielu uczestników, było to niezwykle krzepiące i dla promotorów hasła “Wystarczy chcieć” przed którymi chylę czoła i dla tych, których nie opuszcza wiara (choć mocno nadwątlona w ciągu ostatnich 3 lat), że cmentarz wojenny, zarówno ten sprzed 200, 150, 100, czy 50 lat  jest ponadczasową wartością, przestrogą, materializacją poczucia obowiązku żywych względem pokonanych przez śmierć w czasie trwogi i wojny,  że jest miejscem dającym szansę na refleksję. Troska o trwanie cmentarza wojennego i /lub o godne traktowanie szczątków spoczywających na nim poległych żołnierzy  jest przywilejem i obowiązkiem zarówno moralnym, jak i formalno – prawnym żywych.

_DSC6221 _DSC6220 _DSC6224 _DSC6241

Wólka Łasiecka, 5 listopada 2016 (sobotnie wczesne popołudnie).

vide więcej zdjęć na:

http://lowiczanin.info/edukacja/wydarzenia/-Wolka-Lasiecka-zakonczenie-prac-na-cmentarzu-z-I-wojny-swiatowej/galeria/1/

https://www.facebook.com/groups/556664851190963/?pnref=story

http://skierniewice.naszemiasto.pl/artykul/uroczystosc-na-cmentarzu-wojennym-w-wolce-lasieckiej-zdjecia,3908612,gal,t,id,tm.html

W trakcie uroczystości Łukasz Konopacki (spiritus movens procesu rewitalizacji pomnika na Cmentarzu Wojennym w Wólce Łasicekiej w 2016 roku) oraz Jacek Słupski (spiritus movens procesu porządkowania  i upamiętniania Cmentarza Wojennego w Wólce Łasieckiej w latach 2010-2016) opowiedzieli o poległych – żołnierzach armii rosyjskiej i niemieckiej w tym o Polakach poległych w czasie Wielkiej Wojny –  spoczywających na tym cmentarzu. Złożono kwiaty, zapalono znicze, wystrzelono salwę honorową, zmówiono modlitwę za poległych i poszkodowanych w czasie wojen, uczczono minutą ciszy spoczywających na Cmentarzu wojennym żołnierzy, podziękowano zaangażowanym w proces przywracania pamięci o ofiarach Wielkiej Wojny.

 P1000001

P1260000 P1260001 P1270071 P1330790 P1330792

P1360159

351478527056-3

521478526985-8

831478526985-7

Etapy trwania pomnika na Cmentarzu Wojennym w Wólce Łasieckiej (1915-2016)

Po uroczystościach na Cmentarzu Wojennym, zebrani udali się do Bolimowa,  gdzie po bardzo gościnnym przyjęciu w GOK wzięli udział w sesji sprawozdawczej, w tym m.in w pokazie slajdów unaoczniających złożoność procesu rewitalizacji pomnika w Wólce Łasieckiej oraz w  wykładzie na temat wyników realizacji projektu pt. Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie i w dyskusjach, które mogą przyczynić się do tego, że  cele – w mojej opinii  warte namysłu, zabiegów i realizacji – zostaną faktycznie zrealizowane.

Wskazane zostały kroki i kroczki poczynione w kierunku realizacji następującychzasadniczych celów projektu APP :

* przywrócenie pamięci o froncie wschodnim pierwszej wojny światowej nad Rawką i Bzurą i pobudzenie refleksji nad ew., sprawczością krajobrazów naznaczonych wojną jako przestróg;

* wzbogacenie wiedzy o życiu  i śmierci żołnierzy w okopach;

* zaktualizowanie wyobrażeń o specyfice i następstwach działań zbrojnych, jakie miały miejsce w rejonie Rawki i Bzury oraz zasugerowanie znaczeń i istotności tych wyobrażeń we współczesności;

* zapewnienie godnego pochówku szczątkom żołnierzy, odnalezionym na polu bitwy oraz zlokalizowanie i zdelimitowanie zapomnianych, zaniedbanych, często zaoranych cmentarzy wojennych;

* zadokumentowanie i interpretacja aktualnego stanu zachowania unikalnego krajobrazu (pogazowego) stanowiącego kontekst inicjacji wojny totalnej;

* objęcie ochroną unikalnych kompleksów własnych form terenowych na terenie Puszczy Bolimowskiej.

_DSC6259 _DSC6251 541478527088-3

_DSC6252 _DSC6255_DSC6256  191478527056-1 671478527088-1 _DSC6258

Bolimów, 5 listopada 2016 (sobotnie późne popołudnie)

(Autorzy i właściciele fotografii: Anna Zalewska, Paulina Szmit, Tomasz Kuran, Archiwalia MWP, GOK Bolimów).

Serdecznie dziękujemy wszystkim za przybycie.

Prosimy o dalsze zaangażowanie w proces przywracania pamięci o poległych i ofiarach Wielkiej Wojny nad Rawką i Bzurą,

Anna Zalewska

Program spotkania 5 listopada 2016 r.

godz. 12:00

miejsce: Wólka Łasiecka

UROCZYSTOŚCI NA CMENTARZU WOJENNYM

Upamiętnienie poległych w czasie Wielkiej Wojny na Cmentarzu Wojennym w Wólce Łasieckiej

 godz 14:00

miejsce: Bolimów  (GOK)

SESJA SPRAWOZDAWCZA

Podsumowanie  3 sezonu badawczego APP.

Proces przywracania pamięci o Wielkiej Wojnie

W programie m.in.:

* Pokaz slajdów ukazujących  proces rewitalizacji Cmentarza Wojennego w Wólce Łasieckiej z udziałem wolontariuszy

(Autorzy: Niezrzeszona Grupa „Wystarczy Chcieć”)

* Wykład sprawozdawczy na temat procesu archeologicznego przywracanie pamięci nad Rawką i Bzurą w latach 2012-2016

(dr hab. Anna Zalewska, Kierownik Zespołu Naukowego powołanego do realizacji projektu “Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie”)

* Mini wystawa zabytków ruchomych ukazująca proces przemiany zabytków przed/ w trakcie i po konserwacji.

(Autorzy: Zespół Naukowy powołany do realizacji projektu “Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie”)

_DSC4180  _DSC5678

_DSC5754

Prace archeologiczne na stanowiskach Joachimów Mogiły, Kozłów Biskupi w sezonie 3 (2016) realizowane w ramach projektu APP (fot. Anna Zalewska, Co. APP)

***

Konferencja: Archeologia Czasów Najnowszych

Wrocław 20-21 października 2016 
Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii 
ul. Uniwersytecka 7/10

ACN_plakat_2016 ACN_program_-kopia

“Narodowy Instytut Dziedzictwa i Uniwersytet Wrocławski organizują konferencję Archeologia Czasów Najnowszych. W tym dwudniowym spotkaniu badacze z całej Polski przedstawią rezultaty prac dotyczących okresu współczesnego (XIX – XX w.). Oprócz prezentacji wyników badań omówione zostaną także kwestie metodologiczne, metodyczne i konserwatorskie.”

zob. szczegóły:

http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Aktualnosci/news.php?ID=3287

Nasze wystąpienia:

20 października (czwartek)

dr hab. Anna Zalewska

Archeologie współczesności w Polsce XXI wieku. Teoria i praktyka z perspektywy metodologicznej i pamięcioznawczej. 

oraz

21 października (piątek)

dr hab. Anna Zalewska  w imieniu Zespołu APP:
Użycie archeologicznych metod inwazyjnych i nieinwazyjnych w projekcie „Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie” – cele i wyniki.

***

8th Modern Conflict Archaeology Conference

University of Bristol 2016

Saturday 15th October 2016

Location: Dept of Archaeology and Anthropology, University of Bristol

Address: 43 Woodland Road, Bristol BS8 1UU

“Modern conflict archaeology combines the strengths of many different disciplines: Anthropology, Heritage and Museum Studies, Cultural Geography, Military History and Art History. This hybrid approach recognizes that modern conflicts involve an industrialized intensity, incorporate political and nationalistic motivations, and include notions of ethnicity and identity. Most modern conflicts are within living memory, and require sensitivity in their investigation and presentation to the public. Some sites have human remains, others have become ‘sites of memory’, and still others have developed into politically and economically significant places of cultural heritage and tourism. Beyond battle-zones, the objects and memories of conflict survive in urban landscapes – in museums, peoples’ homes, civic architecture, and as public memorials. All such places embody the experiences of conflict and its aftermath for civilians and soldiers, adults and children alike”

see details at: https://mcaconf.com/modern-conflict-archaeology/

Nasze wystąpienie:

Anna Zalewska (współpraca Jacek Czarnecki)

From Festering Wound to Warning Monument: Former battlefield in central Poland as the embodiment of troubled pasts (1915) and the trigger for reflection (2015)

This paper will take forward the following assumption: that in exploring the ways by which uncomfortable histories re-appear today, in a material sense, can move us closer to essential reflections on the ferocity and totality of contemporary wars and enhance understanding (and reconciliation when relevant, among descendants of belligerents). This paper will explore to what extent, in our troubled times, it is worth studying and operationalizing the key dimensions of past and present through the connections and entanglements created by the materiality of conflicts and wars.

This premise is still mostly neglected from the perspective of eastern European archaeologists – specifically that of the materiality of those non-human witnesses of the troubled past, such as former battlefields and things (in general material remains) burdened with the suffering of individuals and societies, which can be treated as the triggers for beneficial reflection. In our paper, such reflection will be based on the recent outcomes of archaeological research conducted within the framework of the project “Archaeological Revival of Memory of the Great War”. By focusing on the material remains of the life and death of soldiers in the trenches and on the spatiality, endurance and condition of the ever changing former battlescape from WWI we will discuss current observations on advantages and disadvantages of confronting in 2015 human and non-human memories on the everyday life of soldiers and civilians during wartime 1915.

***

PROSPOŁECZNA JESIEŃ 2016 

CMENTARZE WOJENNE JAKO PRZESTROGI …

wykład 22.09.2016 w GOK w Bolimowie

2016-09-21_plakat Bolimow wyklad-kopia

W trakcie wykładu przedstawione zostanie tło historyczne wydarzeń po których pozostały Cmentarze Wojenne, powody dla których warto traktować je jako potrzebne nam przestrogi, bieżące wyniki  badań archiwalnych i archeologicznych (APP)  – odnoszące się do Cmentarzy Wojennych i miejsc po nich oraz sugestie ad strategii  na najbliższe lata – dającej nadzieję na skuteczniejsze objęcia Cmentarzy  Wojennych z czasów Wielkiej Wojny ochroną.

Wszystkich zainteresowanych serdecznie zapraszam do udziału w spotkaniu,

Anna Zalewska

BORZYMÓWKA (16.09.16):

IN SITU: WARSZTATY I PRELEKCJA pt.

Ich żołnierski żywot (1915) i krajobraz wokół nas (2016)

Borzymówka plakat

 bez nazwy-kopia

_DSC4043 _DSC4010 _DSC4061 _DSC4109

Borzymówka 16.09.2016

Interakcja in situ z tymi, którzy są w tym wszystkim najważniejsi. Uczniowie lokalnych szkół gminy Nowa Sucha na stanowisku archeologicznym w Borzymówce, zapoznają się z Przydrożną Lekcją na temat Wielkiej Wojny i wynikami badań w ramach projektu Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie (2016.09.16)

Dziękujemy Państwu Karwowskim – Gospodarzom na których ziemi prowadzimy badania archeologiczne, to dzięki Państwa otwartości, zaangażowaniu, wielkiej wiedzy, pracowitości i zrozumieniu –  to wczorajsze wydarzenie  z Uczniami z lokalnych szkół Gminy Nowa Sucha mogło się dokonać

 Wszystkim DZIĘKUJEMY za przybycie na stanowisko archeologiczne w Borzymówce i wysłuchanie prelekcji oraz za udział w warsztatach in situ.

vide szczegóły:

Archeologia Pojednania. Warsztaty in situ w BORZYMÓWCE (gm. Nowa Sucha) oraz wykład „Wojenna (nie)codzienność (1915) i krajobraz wokół nas (2016)” w dniu 16 września 2016 roku.

PROSPOŁECZNE LATO 2016  za nami…

STANOWISKO ARCHEOLOGICZNE PLANEM FILMOWYM: “Obłoki śmierci – Bolimów 1915”

Materialne pozostałości po wydarzeniach sprzed stu lat, aktualnie stanowiska archeologiczne badane w ramach projektu “Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie” stały się przedmiotem zainteresowania twórcy filmu “Obłoki śmierci – Bolimów 1915” Ireneusza Skruczaja. Film ma opowiadać o pierwszo-wojennych walkach pozycyjnych w okolicach Rawki i Bzury na przestrzeni lat 1914-1915, który kładzie nacisk m.in. na to, że “do wrogich armii carskiej i pruskiej często przymusem wcielano Polaków. Średnio co piąty żołnierz jednej i drugiej strony był polskim żołnierzem. Na własnej ziemi Polacy musieli walczyć przeciwko sobie”.

_DSC8955 _DSC8956 _DSC8959 _DSC8967 _DSC8974 _DSC8989

Dziękujemy za zainteresowanie przebiegiem i wynikami naszych badań APP.

Trzymamy kciuki za mądry, udany i poruszający film Pana autorstwa!

MINI WYSTAWA ARCHEOLOGICZNA

24 lipca na Rynku w Bolimowie:

_DSC8826 _DSC8809 _DSC8792 _DSC8798

Powyżej przygotowana przez archeologów z APP prezentacja sensu i wyników
projektu pt. Archeologiczne Przywracanie Pamięci o Wielkiej Wojnie
w trakcie Dni Bolimowa 24 lipca 2016 roku, w punkcie zorganizowanym przez Stowarzyszenie Inicjatywa Ziemi Bolimowskiej (SIZB) na rynku w Bolimowie.
W trakcie, zbieraliśmy wspólnie podpisy tych, którzy poparli INICJATYWĘ USTANOWIENIA ZAPOMNIANEGO MIEJSCA NA KTÓRYM POGRZEBANI ZOSTALI ŻOŁNIERZE POLEGLI
W LATACH 1914-1915 CMENTARZEM WOJENNYM
W JOACHIMOWIE MOGIŁACH (WRAZ Z OSSUARIUM I LAPIDARIUM).
Dziękujemy wszystkim zaangażowanym.
Wciąż istnieje możliwość złożenia podpisu poparcia dla w/w inicjatywy – o co bardzo prosimy- zarówno poprzez   SIZB jak i poprzez APP m.in.  w budynku tworzonego bolimowskiego muzeum (aktualnie pełniącym rolę bazy archeo Zespołu APP tj. w tzw. Starej Plebanii) w Bolimowie.
****

 WYKŁAD I DYSKUSJA pt.

Archeologia Wielkiej Wojny jednaniem z tym co po wojnie pozostało

23 lipca 2016 o godz. 16:00 w Bolimowie:

bez nazwy-kopia

_DSC8780

_DSC8782 _DSC8771

Bardzo dziękujemy wszystkim, którzy przybyli na wykład i tym którzy wzięli udział w dyskusji na temat roli i znaczenia wyników badań archeologicznych w odniesieniu do cmentarzy pozostałych po Wielkiej Wojnie oraz do istoty przydrożnych lekcji historii w procesie jednania się z tym co po wojnach pozostaje i z czym zmagamy się / jednamy się w czasie powojnia

***

SERDECZNIE ZAPRASZAMY DO UDZIAŁU W AKCJI

“ARCHEOLOGIA POJEDNANIA”

dnia 2 lipca 2016

 g. 10:00-15:00

NA CMENTARZU  WOJENNYM  W WÓLCE ŁASIECKIEJ

DSC_0123

DSC_0160

zdjęcia powyżej: Anna Straszyńska (Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu)

Dziękujemy za udział w Warsztatach wszystkim Wolontariuszom!

CZERWIEC 2016

Dziękujemy wszystkim którzy przybyli na konferencję Archeologia Współczesności. Teoria i praktyka zorganizowanej przez Zespół APP przy IAE PAN i SNAP oddz. Warszawa

_DSC7689 _DSC7676

_DSC7679  _DSC7683

poniżej moje uwagi na marginesie konferencji

będę wdzięczna za komentarze!

Archeologia współczesności to dyscyplina zajmująca się materialnymi pozostałościami również po tych wydarzeniach i procesach które rozegrały się w nieodległej przeszłości bliskiej nam chronologicznie czyli w XX wieku. Są też w literaturze przedmiotu argumenty przemawiające za tym, że za archeologię współczesności należy uznać również badania odnoszące się do materialnych pozostałości XIX wieku oraz pierwszych dekad XXI wieku.

Odnosząc się w sposób praktyczny i teoretyczny do archeologii współczesności, osobiście skłaniałabym się raczej do nazywania tego rodzaju działań archeologią czasów współczesnych. Dlaczego? Ponieważ używając metod archeologicznych rozpoznajemy materialne ślady po wydarzeniach i procesach z różnych czasów, które jednak są sobie współczesne – są tu z nami, skoro poddajemy je refleksji. Oczywiście momenty ich pierwotnego zaistnienia mogą się bardzo różnić. Mogą one być całkiem odległe, również prahistoryczne, lub całkiem nam bliskie chronologicznie i w pełni historyczne. Jednak aktualnie ślady czasów minionych (niezależnie od tego jak dawno minionych) poprzez praktykę archeologiczną spotykają się – nakładając się na siebie są jednoczesne i od siebie współzależne. Stąd Archeologia czasów współczesnych. Jej przedmiotem jest z mojej perspektywy rozpoznawanie, dokumentowanie, konserwacja i upublicznianie informacji na temat materialnego wymiaru współczesności i współzależności Ludzi, rzeczy i miejsc – które aktualnie poddajemy refleksji z użyciem metod archeologicznych.

Archeologia to nie tylko sposób na poznawanie przeszłości zarówno tej odległej chronologicznie (pradziejowej) jak i tej bliskiej nam chronologicznie. Archeologia to również działalność prospołeczna, kulturotwórcza która powinna wychodzić naprzeciw również bieżącym potrzebom i oczekiwaniom współczesnych nam ludzi. Wielu z nich chce poznać białe i czarne plamy z nieodległej przeszłości, archeologia współczesności może się przyczynić do ich rozpoznania.

Archeolog współczesności może poprzez swoje badania zwracać uwagę również na tematy dotychczas pomijane, np. zapomniane, czy wyparte, może on – najlepiej jeśli we współpracy z historykami, medykami sądowymi, socjologami – pobudzać refleksję o tym, co pozostawiła po sobie pamięć materii (pamięć miejsc, rzeczy, krajobrazów) – której nie towarzyszy pamięć ludzka

Wyniki badań z zakresu archeologia współczesności mogą skłaniać do wrażliwości i empatii wobec tych, którzy są już niemi, a od których możemy się wiele nauczyć / dowiedzieć, podobnie jak od miejsc i rzeczy, które mogą zyskać potencjał przydrożnych lekcji historii (i wrażliwości) jeśli zostaną uobecnione we współczesności m.in. z użyciem metod archeologicznych.

 

To co z mojej perspektywy najciekawsze w archeologii to możliwość archeologicznego przywracania pamięci, o tych wydarzeniach i procesach które bądź w sposób niekompletny, bądź selektywny lub nawet błędny czy kłamliwy były dotychczas opisywane.   Właśnie takie elementy, które stanowią białe lub czarne plamy archeologia ma szansę poddać refleksji z użyciem własnych metod badawczych, ale także archeologia współczesności może stać się przyczynkiem do zbadania dotychczas pomijanych tematów przez historyków, socjologów czy kulturoznawców.

 

Do tego właśnie wątku archeologicznego przywracania pamięci odnosimy się w naszym projekcie APP. Badamy materialne pozostałości po życiu i śmierci w okopach nad Rawką i Bzurą (w centralnej Polsce, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią. Rozpoznajemy na powierzchni ponad 300 km kw pozostałości po polu bitwy , niestety odnajdując tam szczątki nigdy nie pochowanych poległych w boju żołnierzy oraz liczne cmentarze wojenne w ponad 80 procentach dotychczas w ogóle niezewidencjonowane, nie objęte opieką i ochroną, całkowicie zapomniane i wyparte z pamięci.

 

Archeologia współczesności jest w Anglii czy Francji rozpoznawalnym uznanym instytucjonalnie elementem archeologii w ogóle, zaś archeologia pierwszej wojny stanowi jej odrębny bardzo doceniany dział – u nas w Polsce, taka usankcjonowana instytucjonalnie archeologia współczesności – to niestety wciąż kwestia przyszłości. Przyczyn tego jest bardzo wiele, większość z nich z mojej perspektywy ma charakter pozamerytoryczny. Szczęśliwie są ludzie, którzy w swej naturze mają potrzebę podążania szlakami nieprzetartymi, często mało komfortowymi i ryzykownymi, do nich należą Ci, którzy podejmują się działań w obrębie badania czasów nieodległych chronologicznie z użyciem metod archeologicznych. Szczególnie wartościowe wydają mi się w polu archeologii współczesności (Archeologii Czasów Współczesnych) działania tych badaczy, którzy dotykają tematów trudnych, pomijanych, niewygodnych, w celu poddania ich refleksji Ludzi współczesnych.

Anna Zalewska (17.06.2016)

 

SERDECZNIE ZAPRASZAMY DO POMOCY PRZY PRACACH Z ZAKRESU ‘KONSERWACJA PRZEZ DOMUMENTACJĘ’ PROWADZONYCH W WEEKENDY NA   CMENTARZU WOJENNYM                     W WÓLCE ŁASIECKIEJ

ZESPÓŁ APP

Wolka_Lasiecka_NMT_2000

Prace na Cmentarzu w Wólce Łasieckiej prowadzone z udziałem członków  Zespołu Naukowego powołanego do realizacji projektu badawczego  ARCHEOLOGICZNE PRZYWRACANIE PAMIĘCI O WIELKIEJ WOJNIE. Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014) rozpoczęły się w maju 2015 r.

Zespół APP  podjął się wykonania zadokumentowania pozostałości Cmentarza Wojennego z czasów I wojny światowej w Wólce Łasieckiej, gdzie z inicjatywy Panów Łukasza Konopackiego i Jacka Słupskiego prowadzone są aktualnie z udziałem wolontariuszy, w tym archeologów zaangażowanych w realizację projektu APP – prace dokumentacyjne i renowacyjne.

DSC_0138

Dotychczas przeprowadzone prace Zespołu APP na Cmentarzu Wojennym w Wólce Łasieckiej objęły:

* konserwację poprzez dokumentację zlokalizowanych dotychczas elementów bardzo silnie przekształconego cmentarza, w tym dokumentację rysunkową i fotograficzną płyt nagrobnych oraz reliktów niemal całkowicie zniszczonego pomnika cmentarnego,

* wykonanie Numerycznego Modelu Terenu dla Cmentarza w Wólce Łasieckiej i delimitację jego prawdopodobnego pierwotnego zasięgu

* napowierzchniowe rozpoznanie obszaru cmentarza

* wykonanie pomiarów pomocnych w wykonaniu mikroreliefu powierzchni cmentarza.

Prace prowadzone przez archeologów na Cmentarzu w Wólce Łasieckiej miały charakter nieinwazyjny.

***

SERDECZNIE ZAPRASZAMY NA KONFERENCJĘ NAUKOWĄ pt.

ARCHEOLOGIA WSPÓŁCZESNOŚCI. TEORIA I PRAKTYKA

WSPÓŁORGANIZOWANĄ PRZEZ ZESPÓŁ APP

ARCHEOLOGIA WSPÓŁCZESNOŚCI 17.06.2016-kopia

 

***

Plakat_Arch_Wsp_vol3

 

W końcu 2014 roku w Nadleśnictwie Skierniewice odbyło się spotkanie w trakcie którego zaprezentowane zostały założenia i bieżące wyniki projektu pt. „ARCHEOLOGICZNE PRZYWRACANIE PAMIĘCI O WIELKIEJ WOJNIE. Materialne pozostałości życia i śmierci w okopach na froncie wschodnim oraz stan przemian krajobrazu pobitewnego w rejonie Rawki i Bzury (1914-2014).”

article-1 article

za: http://www.skierniewice.lodz.lasy.gov.pl/widget/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/pamiec-o-wielkiej-wojnie-#.WWvWV9Pygza :

Podczas spotkania zaprezentowano m.in.: wstępne sprawozdanie z archeologicznych badań nieinwazyjnych i inwazyjnych przeprowadzonych w okresie sierpień – listopad 2014 roku,

omówiono kwestie związane z materialnymi pozostałościami po I Wojnie Światowej na terenach leśnych Nadleśnictwa Skierniewice i Nadleśnictwa Radziwiłłów oraz w ich pobliżu.

Po prelekcjach przedstawiających wyniki badań odbył się panel dyskusyjny, na którym omawiano zagadnienia związane min., ze społecznymi następstwami badań archeologicznych w odniesieniu do terenowych form własnych związanych z wydarzeniami z lat 1914-1915 nad Rawką i Bzurą.

Dziękujemy za przybycie na spotkanie,

w imieniu Zespołu APP,

Anna Zalewska 

Odpowiedz

*